Crónica dun silencio anunciado

Un artigo de José Luís Sucasas

Hai xa tempo lembro ter lido nalgures que García Márquez padecía demencia senil e que xa non ía poder escribir mais. Quen así o contaba era o seu irmán Jaime e tamén dicía que na súa familia a tal doenza era moi común e case agardada con resignación. Tranquilizáronme as palabras do irmán, porque xa andaba eu a facer cábalas sobre a posibilidade de que foran os excesos creativos de Gabo os causantes do seu padecemento. “Os Márquez sabemos que un día ou outro imos perder a memoria das cousas”, afirmaba Jaime. Polo visto, el aínda a conservaba.

José Luís Sucasas
José Luís Sucasas

Onte volvín pensar en Gabo. Chámolle así porque para min é coma da familia, se cadra máis que moitos do mesmo sangue.  As súas lerias e dicires encantados encheron a miña adolescencia e mocidade de orgasmos de imaxes e palabras, e metéronme nun mundo tan recente que moitas cousas carecían de nome e para mencionalas había que sinalalas co dedo. Un mundo no que José Arcadio Buendía e Úrsula Iguarán eran os nosos primeiros pais; e logo deles, unha sucesión infinda de Arcadios e Aurelianos, coma se non houbera máis nomes que poñerlle aos fillos varóns. Un mundo cheo de malas horas, putas tristes e mortes anunciadas, no que os cans eran azuis e os coroneis non tiñan quen lles escribise. Un mundo, en fin, no que as estirpes condenadas a cen anos de soidade nunca tiñan unha segunda oportunidade sobre a terra.

Se a memoria non me falla nin me fai trampas, lembro así ás carreiras que en “Cen anos de soidade” un dos moitos Aurelianos -ou Arcadios, que tamén había ben deles- escribía aquelas cousas quen non quería esquecer en anaquiños de papel, e agochábaos nos buratos dos muros que arrodeaban a casa, para botar man deles cando se lle fora a memoria. Daquela cando o lin non sabía da predisposición dos Márquez ás tebras do esquecemento e polo tanto non vin na teima do Aureliano a pegada dunha premonición. Seguro que me pareceu unha imaxe literaria fermosa e entrañable, e por iso me quedou gravada. Entrañable e fermosa, si; pero de pouca utilidade práctica, coma tantos outros actos humanos ben intencionados, pero escusados. Porque cando Aureliano perdera a memoria, o meu pobre non ía lembrar que nalgún tempo pasado anotara cousas en anaquiños de papel; e aínda que o lembrara, non ía saber onde os agochara; e aínda que acordara onde, preguntaríase estrañado a que raios viña aquilo escrito de “O marco da leira grande está a cen pasos do castiñeiro dos Moscote”; e aínda que nun supoñer entendera o aviso, se cadra o marco xa o levara o demo e o castiñeiro había tempo que campaba na mesa comedor de Pilar Ternera.

Onte un amigo fíxome volver pensar en Gabo. Dende hai cousa de dous anos padece tamén a doenza do esquecemento, ou unha das súas múltiples variedades. Nos primeiros encontros, xa co mal enriba, a cada cousa que el dicía eu poñíame en garda, tratando de descifrar se o que estaba a dicir era o que estaba a pensar, se cando dicía “mesa” realmente se refería á mesa que tiñamos diante ou ao prato de sargadelos pendurado na parede. Co paso do tempo funme afacendo á nova situación e xa non intento mirarlle as súas palabras por detrás. Se me di “mesa”, eu acepto mesa e meto mesa na miña resposta. Onte partillei con el uns cafés nunha terraza arousán. Cando xa levabamos un bo anaco, e xa nos saudáramos varias veces, quedóuseme mirando cos seus grandes ollos e díxome: “Home, Gregorio! …” Eu erguinme e ofrecinlle a man, coma se mesmo acabara de aterrar alí. “Gregorio Jolgorio”, díxenlle.

Pero todo iso aconteceu onte. Hoxe que o escribo, deume por cavilar se o meu amigo non terá tamén escritos en papeliños os seus mais prezados desexos e secretos, agochados nalgures; e se non estarei eu tamén a facer o mesmo ca o Aureliano de Márquez, e estas colaboracións para Letra en Obras non sexan outra cousa que unha versión moderna dos anaquiños de papel que o veciño de Macondo agochaba nos buratos da casa, para cando viñeran mal dadas.

5 Comentarios

  1. Grazas por esta preciosa poesía escrita en prosa….para que logo me digan que vostede non gosta da poesía…..Que non gosta? Alguén que escribe o que vostede escribiu debe gostar seguro…..aínda que non repare en asonantes ou consonantes, rimou vostede perfectamente!!!!!
    Foi tan real o que contou, tan máxico, tan máxicamente real, que por un intre sentín que eu tamén estaba sentado nesa terraza, e que escoitéi ó seu amigo chamarlle ” Gregorio “…..De non ser porque non nos coñecemos diríalle unha cousa: Na casa de ese seu amigo ( o cal, lamentablemente, tampouco coñezo)…hai unha galería…..Nesa galería imaxino unha cómoda de castaño, feita cunhas táboas de máis de cen anos de antigüedade que alguén atopou nalgures……Sobre esa cómoda hai varios obxetos ( fotos, prantas e candeeiros prateados )…..e entre eles hai unha frase enmarcada que reza algo así- adicado a algunhas visitas morbosas- ” RECORDAR ES FÁCIL PARA EL QUE TIENE MEMORIA…..OLVIDAR ES DIFÍCIL PARA EL QUE TIENE CORAZÓN…..” Por suposto, esa frase enmarcada dende hai case dous anos está descolorida, polo sol do verán e as humedades do inverno….en esa casa instalada no medio de árbores centenarias e mollada por un río….da igual o lugar- perfectamente podería ser Tarabelo ou Macondo- pero o máis fermoso de todo é que esa frase, esa sentencia, está firmada por un tal Gabriel García Márquez……

    De non ser porque non o coñezo, convidaríao agora mesmo a descorchar unha botella de albariño, para brindar incansablemente polo escritor, polo seu amigo, por todos nós- conscientes ou desmemoriados- e polos próximos cen anos de soidade…….

    Grazas…..grazas…..grazas……

  2. Xenial artigo. Emocionante para min, que tamén quixen tantas veces comer a terra do xardín e o cal das paredes como facía Rebeca Buendía, e que nada temo máis que perder a lucidez ou a memoria pouco a pouco como quen non quere a cousa. Parabéns e apertas.

  3. Ah!!!!! Pois pague, pague….So preciso de saber día, hora e lugar. Prometo ir discreto….Me recoñecerá por un total look en preto: Botas altas de pele, pantalón cinco bolsillos slim-fit, camisa preta e chaqueta de terciopelo preta seda/viscosa con vivos de satén. Na cabeza borsalino rodeado dunha cinta de gross-grain, e probablemente unha flor preta na man….Ah!!! E capa preta de cashmere namentres non entremos en calor…..Fágame un sinal cando me vexa!!!! Bueno….todo esto se me lembro, claro….Dende fai un tempo teño o costume de esquecer mañá todo o que dixen ou fixen hoxe…..Apertas !!!!!!

Deixar resposta

Please enter your comment!
Please enter your name here

*